Αρχική Σελίδα » Δημοτικό Σχολείο »

Εκδρομή του σχολείου στο Κάστρο των Ιωαννίνων

Τα παιδιά του Δημοτικού Σχολείου και Νηπιαγωγείου αξιοποιώντας τον υπόλοιπο χρόνο της μέρας μετά την επίσκεψη στη Δημοτική Πινακοθήκη (10-5-2011), επισκέφτηκαν το κάστρο των Ιωαννίνων και γνώρισαν τις δύο Ακροπόλεις του.

Το Κάστρο των Ιωαννίνων είναι από τα αρχαιότερα που σώζονται. Αναφέρεται ότι χτίστηκε το 528 μ.χ. Επί Ιουστινιανού, όταν για λόγους ασφάλειας μάζεψε τους κατοίκους της Εύροιας (σημερινή Γλυκή) και τους μετέφερε στο οχυρωμένο φρούριο.

Μπαίνοντας απ' τη πύλη της κυρά Φροσύνης, απ' τη πλευρά της λίμνης, στο αριστερό μας χέρι στέκει το Σουφαρί – Σαράι. Είναι ένα εντυπωσιακό κτίριο που στεγάζει την Σχολή Ιππικού του Αλή Πασά. Από το 2006 στεγάζει τα Ιστορικά Αρχεία του Κράτους.

Περπατώντας στο δρόμο για την Ακρόπολη του Ιτς Καλέ περνάμε απ' τη πλατεία του Κατσαντώνη.

Η Ακρόπολη του Ιτς Καλέ (=οχυρωμένο φρούριο) βρίσκεται στο ΒΑ σημείο του κάστρου. Επάνω από τη καμάρα της πύλης υπάρχουν εντοιχισμένα τα οικόσημα του κτήτορα. Είναι τα δύο λιοντάρια του Αλή Πασά, παράσημα που του δώσε ο Σουλτάνος, σύμβολο δύναμης.

Αριστερά, όπως μπαίνουμε, βλέπουμε τα κτίρια διανομής των σωματοφυλάκων του Αλή (Ομέρ Βρυώνης, Κιουταχής).

Πέρα απ' το Τουρκικό στρατιωτικό κτίριο, αριστερά φαίνεται το Φετιχιέ – Τζαμί (= της κατάκτησης, του θριάμβου). Δεν γνωρίζουμε πότε κτίστηκε.

Το 1795 ο Αλή Πασάς έχτισε το σεράι του πολύ κοντά στο τζαμί, δίπλα του τοποθέτησε τους οικογενειακούς τάφους και κράτησε το τζαμί για οικογενειακό τάφο. Το Φετιχιέ – Τζαμί είναι ένα ταπεινό και ασήμαντο κτίριο σε σύγκριση με το Ασλάν – Τζαμί.

Δίπλα στο τζαμί είναι ο σιδεροφραγμένος χώρος όπου έχει ταφεί το ακέφαλο σώμα του Αλή και της γυναίκας του Εμινέ. Το κεφάλι του τάφηκε στην Κων/λη μαζί με τους γιους του.

Από τα σεράγια του Αλή δε σώζεται ούτε πέτρα. Το εξαφάνισε ο χρόνος και η πυρκαγιά του 1870 που έβαλαν οι Τούρκοι υπάλληλοι. Άλλος ένας λόγος είναι οι κρυφές και φανερές έρευνες για τους περίφημους θησαυρούς του Αλή. Στα ερείπια του σεραγιού χτίστηκε αργότερα κτίριο όπου στεγάζεται το Βυζαντινό Μουσείο, όπου εκτίθενται ευρήματα από τη Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή περίοδο όπως γλυπτά, νομίσματα, κειμήλια και εικόνες.

Μετά την πύλη του Ιτς στα δεξιά συναντάμε τα Τούρκικα Χαμάμ, το θησαυροφυλάκιο και την εκκλησία των Ταξιαρχών.

Αριστερά μας είναι τα μαγειρεία με τις χαρακτηριστικές καμινάδες όπου σήμερα στεγάζεται ένα γραφικό καφέ, όπου αξίζει να κάνουμε μια στάση.

Το δεύτερο κτιριακό μνημείο του Ιτς Καλέ είναι ο Πύργος του Δεσποτάτου της Ηπείρου της μεσαιωνικής ιστορίας.

Μπροστά απ' τα τείχη του κάστρου φάρδους 10 μέτρων βρισκόταν η υπαίθρια αγορά.

Φεύγουμε απ' την Ακρόπολη του Ιτς Καλέ και κατευθυνόμαστε στην ΒΔ πλευρά του κάστρου όπου είναι η άλλη ακρόπολη του Ασλάν – Τζαμί, συνολικής έκτασης 3 στρ. Το Ασλάν Τζαμί Χτίστηκε το 1816 από τον Ασλάν Πασά όταν κατέστειλε την Επανάσταση του Διονυσίου Φιλόσοφου ή Σκυλόσοφου, για να σφραγίσει μ' αυτό το τρόπο συμβολικά την Οθωμανική κυριαρχία. Την ίδια εποχή κατεδαφίστηκαν 18 ναοί – μοναστήρια στο Κάστρο και εκδιώχθηκαν όλοι οι Χριστιανοί που κατοικούσαν εκεί.

Πριν ανηφορίσουμε, αντικρίζουμε τα Τούρκικα Λουτρά με δύο διαμερίσματα, τα οποία ήταν χώροι επαφών, σημαντικοί για τις κλειστές τους κοινωνίες, πολύ περισσότερο για τα θηλυκά μέλη τους.

Στη μέση του ανηφορικού δρόμου, δεξιά μας, στην ίδια σειρά με τα λουτρά συναντάμε το κομψό κτίριο της Τούρκικης Βιβλιοθήκης ( το κτίριο με τους τρούλους), απαραίτητο ίδρυμα για τους σπουδαστές του Μεντρεσέ (ανώτερο οθωμανικό ιεροδιδασκαλείο).

Ο Μεντρεσές στεγαζόταν στο μακρόστενο κτίριο με το κιονοστήρικτο προστώο (=στηριγμένος σε κολώνες εξώστης πριν την είσοδο του κτιρίου). Αποτελούνταν από μικρά κελιά και μια μεγάλη ξυλόστεγη αίθουσα διδασκαλίας, όπου σήμερα φιλοξενεί το Μουσείο Φώτη Ραπακούση με λαογραφική παράδοση.

Απέναντι διατηρείται η εστία. Το στρογγυλό της τζάκι αποτελούσε κέντρο ζωής των σοφτάδων (=σπουδαστών) του Μεντρεσέ.

Δίπλα απ' την Εστία μια μικρή πόρτα οδηγεί στις υπόγειες φυλακές του Αλή και το συνεχόμενο φυσικό σπήλαιο. Το σπήλαιο δεν έχει αξιοποιηθεί αλλά γνωρίζουμε ότι ο διάκοσμος από σταλακτίτες και σταλαγμίτες είναι ιδιαίτερα αξιόλογος.

Μπροστά μας η δεύτερη είσοδος στην Ακρόπολη. Σκαλισμένα στο βράχο σκαλοπάτια οδηγούν στη σπηλιά του μαρτυρίου του Διονυσίου του Φιλοσόφου ( τον έγδαραν ζωντανό).

Κάτω απ' το Ασλάν – τζαμί βρίσκονται οι λουτήρες όπου οι Μουσουλμάνοι πλένονταν πριν την εισοδό τους στο χώρο όπως επιτάσσει το κοράνι.

Στην αυλή ( περίβολος) υπάρχουν διάσπαρτοι τάφοι επιφανών Οθωμανών. Εχουν ορθογώνια κτιστή σαρκοφάγο κι όρθιες πλάκες με ανάγλυφο διάκοσμο κι επιγραφή.

Στο πίσω μέρος του Ασλάν – Πασά, ο οποίος πέθανε ένα χρόνο μετά την ολοκλήρωση του τζαμιού και θεοποιήθηκε.

Πίσω απ' τον Τουρμπέ υπάρχει ένα δίκτυο υπογείων χώρων που ήταν και πυριτιδαποθήκες.

Απ' την αυλή του Ασλάν – τζαμί αντικρίζουμε ένα επιβλητικό θέαμα! Τα Γιάννενα πανοραμικά. Η πόλη των θρύλων και των παραδόσεων, το νησάκι, η χιλιοτραγουδισμένη λίμνη Παμβώτιδα, η λίμνη της κυράς Φροσύνης. Υπάρχει ακόμη κι ένα ηλιακό ρολόι. Διακρίνουμε στο νησί, τα Βυζαντινά μοναστήρια ( μονή Φιλανθρωπίνων) που έχτισαν Φαναριώτες ευγενείς μετά την άλωση της Πόλης απ' τους Σταυροφόρους.

Το Ασλάν τζαμί λειτουργεί τώρα σαν Δημοτικό Μουσείο και διαμορφώνεται σε τρεις χώρους.

Στο Ελληνικό – Χριστιανικό φιλοξενούνται φορεσιές της Ηπείρου γενικότερα, δείγματα της αργυροχοΐας (δωρεές πλουσίων Γιαννωτών), κασέλες, σοφράδες, συλλογές από πορσελάνη, δημιουργίες από ασήμι και φίλντισι ( εσωτερικό κοχυλιών) καθώς και όπλα εποχής με τα εξαρτήματα τους.

Προχωρώντας για τον Τουρκικό – Μουσουλμανικό χώρο υπάρχουν δεξιά κι αριστερά κοιλότητες όπου οι πιστοί άφηναν τα παπούτσια τους για να μπούν στο εσωτερικό που ήταν στρωμένο με πολύτιμα χαλιά ( τα έπλεναν μια φορά το χρόνο στα νερά της λίμνης).

Πάνω απ' την είσοδο είναι γραμμένη η φράση: “ Ενας είναι ο Αλλάχ και προφήτης του Μωάμεθ” , το όνομα του Ασλάν Πασά και το έτος 1618.

Η αίθουσα είναι τετράγωνη με εμβαδόν 10*10 = 100 τ.μ. Και ύψος 12μ. Στις 4 γωνίες σχηματίζονται 4 κόγχες και δίνουν στο χώρο σχήμα κυκλικό. Η οροφή είναι σφαιρικός θόλος με θαυμάσια αραβουργήματα. Απ' το θόλο κρέμονται καντήλια για το φωτισμό του χώρου.

Μόλις μπούμε αντικρίζουμε το Μπιχράμπ ( ιερό), διακοσμημένο με εξαιρετικά ανάγλυφα και δίπλα το Μπιμπάρ ( άμβωνας), κει όπου ο Ουλεμάς ανέβαινε μέχρι το έβδομο σκαλοπάτι ( κατ' αντιστοιχία του έβδομου ουρανού) για να διαβάσει αποσπάσματα από το κοράνι. Ο άμβωνας έχει δώδεκα σκαλοπάτια αλλά στην κορυφή δεν επιτρεπόταν να ανέβει κανένας διότι ο θρόνος ήταν του Θεού. Εκεί τοποθετούσαν ένα μαξιλάρι.

Μια μικρή πόρτα απέναντι απ' το Μπιμπάρ οδηγεί στο Μιναρέ. Από κει ο Μονεζίνης ( καλλίφωνος) ανέβαινε 5 φορές τη μέρα τα 75 σκαλοπάτια και καλούσε τους πιστούς να προσευχηθούν. Αυτό γινόταν μέχρι το 1924 που ζούσαν μουσουλμάνοι στα Γιάννενα, δηλαδή πριν την ανταλλαγή των πληθυσμών.

Η ίδια μικρή πόρτα οδηγεί και στη Ντίκα, ξύλινος εξώστης που προοριζόταν για τις γυναίκες ( γυναικωνίτης). Στην ίδια αίθουσα εκτίθενται αντικείμενα απ' την καθημερινή ζωή των Μουσουλμάνων κι ακόμη σώζεται μια μικρή αλλά σημαντική συλλογή Μουσουλμανικών βιβλίων.

Το Εβραικό στοιχείο παρουσιάζεται δεξιά στην είσοδο του Δημοτικού Μουσείου. Εκθέτονται τελετουργικά υφάσματα μια φορεσιά και τρία σπάνια χειρόγραφα προικοσύμφωνα.

Παίρνουμε το δρόμο για την επιστροφή. Διασχίζουμε το κάστρο παρατηρώντας τα καθαρά παραδοσιακά σπίτια. Αυτή τη φορά θα φύγουμε απο την Κεντρική Είσοδο του Κάστρου. Βγαίνοντας, αριστερά μας είναι ένα μικρό εκκλησάκι αφιερωμένο στη μνήμη του Νεομάρτυρα Γεωργίου, πολιούχου της πόλης Ιωαννίνων. Ο Αγιος Γεώργιος κρεμάστηκε από τους Τούρκους απ' τη κορυφή του Κάστρου, δίπλα από τον κυκλικό Πύργο Βοημούνδου. Ο πύργος αποτελεί μέρος της οχύρωσης του Κάστρου.

Ο περίπατος μας τελείωσε με τον δάσκαλός μας Πέτρο Αγγελόπουλο και τη νηπιαγωγό μας Γεωργία Σταυροπούλου επιστρέφουμε στο σχολείο μας.